Açık Mimarlık Kayıt Arşivi
Podcast kanalları ve üyeliği hakkında daha detaylı bilgi almak için tıklayın.
Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular ekibi bu ay çalışmalarının ikinci dönemine geçiş yapıyor ve 19 Mart süreci sonrasında bu defa üniversite dışına çıkarak düzenledikleri atölyeleri konu ediyor. Toplumsal ve politik hareketlerin içinden geçilen süreçte üniversite gençliğinin rolü, Ankara'da kamusal mekanların toplumsal hareketlere nasıl sahne olduğu ve üniversite kampüslerinin önemi gibi çok sayıda husus bir bütünlük içinde ele alınıyor. Gençlerin politize olmasının arkasında yatan geleceksizlik ve güvencesizlik konusunu karamsar bir tespit olmanın ötesinde kendi geleceğine sahip çıkma iradesi üzerinden okuyan ekip, kendi çalışmalarını da bu kapsamda yeniden tartışmaya açıyor. Nihal Evirgen'in moderatörlüğünde, E. Merve Nalçakar ve İpek Bengisu Kumaş, kamusal mekan ve toplumsal hareketleri aynı zamanda mimarlık, planlama ve üniversite eğitimi ile de ilişkilendirerek değerlendiriyor.
Üniversite, toplumsal hareketler ve mekan
2026 yılının ilk gününde Cenk Dereli ile beraber geçtiğimiz yılın mimarlık gündemini konuşmaya devam ediyoruz. Yıl boyunca okuduklarımız, izlediklerimiz, dinlediklerimiz, paylaştıklarımız, şaşırdıklarımız ve şaşırmadıklarımız...
Yıl değerlendirmesi-II
Cenk Dereli ile beraber her ayın son programında mimarlık gündemi konuşurken aralık ayını 2025 yılı değerlendirmesine ayırıyoruz. Geçirdiğimiz yılda olanları, yeni yıldan beklentilerimizi, ve geçtiğimiz günlerde kaybettiğimiz Frank Gehry'yi konuşuyoruz.
Yıl değerlendirmesi
Mekanda Adalet Derneği, konut kooperatifçiliğinin potansiyelleri üzerine iki önemli çalışma yayımladı. "Türkiye'de Konut Kooperatifçiliği: Sınırlar, İmkanlar, Öneriler" başlıklı raporu Emrah Altınok yazdı; bu rapor Türkiye'nin mevcut hukuki ve kentsel koşullarında ihtiyaca yönelik alternatif çözüm önerileri geliştirilmesi için kooperatif temelli politika önerileri sunuyor. Beyond İstanbul süreli yayının son sayısı da "Mekanda Adalet ve Konut Kooperatifçiliği" temasıyla yayımlandı. Hüseyincan Eryılmaz ve Ulus Atayurt'un konuk editörlüğündeki sayıda Türkiye tarihinden ve dünyadan örnekler aktarılıyor ve bugünün koşullarındaki potansiyelleri tartışılıyor. Bahar Bayhan, Emrah Altınok, Hüseyincan Eryılmaz ile bir araya geldik; konut kooperatifçiliğinin güncel barınma krizine nasıl bir çözüm olabileceğini, bu örgütlenme modelinin ortaya çıkışını ve bugün nasıl uygulanabileceğini konuşuyoruz.
Konut kooperatifçiliği: örnekler, politikalar
Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular ekibi bu ay mimarlıkta örgütlenme temasını gündemine alıyor ve Mimarlar Odası'na odaklanıyor. Oda seçimlerinin yaklaşması nedeniyle yaptıkları örgütlenme ve odaya üyelik çağrısı çerçevesinde mimarları meslek örgütlerinde bir araya gelmeye davet ediyor. Odanın tarihsel ve güncel durumunu ele alarak sınırlılıklarını ve potansiyellerini değerlendiren ekip, mimarlık işçilerinin mevcut sorunlarına ortak çözümler arayabilmesi için odanın nasıl bir zemin olabileceğini tartışmaya açıyor. Berk Bulut'un moderatörlüğünde Nihal Evirgen ve İdil Elkıran emek ve meslek ekseninde Odalarda başlayacak örgütlenmenin sendikal ve politik örgütlülüklere dönüşme imkanları ve kentsel ortaklıkların oluşturulması için stratejiler gibi çok sayıda konuyu ele alıyor.
Mimarlıkta Örgütlenme ve Mimarlar Odası
Konuğumuz Gürbey Hiz ile doktora çalışmasının konusu olan, Servet-i Fünun dergisindeki kent anlatıları üzerine konuşuyoruz. 1891-1944 yılları arasında yayımlanan Servet-i Fünun, pek çok önemli edebiyatçıyı tanınır ettiğinden öncelikle edebiyatı akla getirse de aslında döneminin bilimsel gelişmelerini halkın anlayabileceği bir dille aktarmak amacıyla kurulmuş bir resimli dergi. Bu nedenle hem dönemi için çok üstün teknolojilerle yüksek kalitede üretilmiş bol görsel içeriyor hem de modern kentlere dair pek çok yeniliğe sık sık yer veriyor. Böyle bir ilgiyle Gürbey Hiz, doktora çalışmasında 1891-1910 yılları arasında yayımlanan sayılardan kent anlatılarını sahne, panayır, sergi gibi farklı temalar üzerinden inceledi, sonrasında bu araştırma genişleyerek Manifold'da "A'dan Z'ye Servet-i Fünun Manzaraları" başlıklı bir yazı dizisine dönüştü. Araştırmadan yola çıkarak ürettiği işler YUNT'ta 11 Ekim tarihinde açılan VarYok sergisinde yer alıyor; sergi 16 Ağustos 2026 tarihine kadar ziyaret edilebilir.
Servet-i Fünun'da kent anlatıları
Cenk Dereli ile her ayın son haftasında olduğu gibi mimarlık gündeminden olayları konuşuyoruz: Ankara'da viral olan Ayrancı-Dikmen-Kızılay tabelası yere dair bize ne söylüyor? Aralarında Moda İskelesi, Müze Gazhane gibi yeniden işlevlendirilmiş kültür varlıklarının olduğu 100'den fazla yapının niçin İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nden alınması gündemde? New York seçimlerinde belediye başkanı seçilen Zohran Mamdani'nin kampanyasındaki sosyal adalet vurgusu neden önemli, barınma hakkı ve sosyal konuta dair hangi önerileri var, bu öneriler niçin tartışma yarattı? Türkiye'deki güncel sosyal konut projelerinde güncel durum ne?
Gündem Değerlendirmesi: New York seçimleri, Kızılay tabelası, kültür varlıkları
Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular ekibi bu ay mimarlıkta toplumsal cinsiyet temasını gündemine alıyor ve yalnız mimarlık ve kent alanında değil yaşamın her anında bir mücadele konusu olan bu gündemi iki başlık üzerinden tartışmaya açıp sorular soruyor. İlki mimarlık eğitimi ve çalışma yaşamında toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin nasıl ortaya çıktığı, mimarlıktaki güç ilişkilerinin tahakkümü yeniden üretmesi yerine gücün paylaşılarak çoğalmasının mümkün olup olmadığı konusu, ikincisi ise toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması için mekanın ve mekan üretim sürecinin etkisi. Nihal Evirgen'in moderatörlüğünde Elif Bek ve Duygu Gören bu iki başlık üzerinden pedagojik açıdan ikili karşıtlıklar yerine çoklu olasılıkları değerlendirerek mimarların ve mimarlığın dönüştürücü rolüne vurgu yapıyor ve en sonunda 25 Kasım'da herkesi "Kadına yönelik şiddete karşı uluslararası mücadele günü"nde alanlara davet ediyor.
Mimarlıkta Toplumsal Cinsiyet
Türkiye mimarlık kültüründe çok önemli yeri olan, 1989 yılından beri yayımlanan Arredamento Mimarlık dergisi, mevcut ekonomik koşulların ağırlığı gerçekçesiyle mayıs ayında yayınına "mola" verdiğini duyurdu. Yayına ara verme kararı nasıl alındı, bu duyurudan sonra hangi gelişmeler oldu? Bu durum bize mimarlık yayıncılığının bugünüyle ilgili neler gösteriyor, Türkiye'de ve dünyada durum nasıl, yeni eğilimler ve potansiyeller neler? Arredamento Mimarlık, Betonart ve bi_özet’i yayımlayan Binat Mimarlık Medya Grubu kurucusu Banu Binat ile konuşuyoruz.
Mimarlık yayıncılığı ve güncel koşullar
Cenk Dereli ile her ayın son haftası mimarlık gündeminden gelişmeleri değerlendirdiğimiz programlardan bir yenisini sunuyoruz. 2-5 Ekim tarihleri arasında gerçekleşen ve Cenk'in de bir panelinde yer aldığı Kayseri Mimarlık Festivali'nden izlenimleri, 3-9 Kasım tarihleri arasında düzenlenecek Antalya Mimarlık Bienali'nden haberleri paylaşıyoruz. Malatya'nın Darende ilçesindeki 4 bin yıllık tarihe sahip Aslantaş heykellerinin Malatya Müzesi'ne taşınması kararı sonrasındaki tepkileri, Göbeklitepe'deki GT2 alanının ziyarete açılmasını konuşuyoruz. Paris'teki Centre Pompidou'nun Moreau Kusunoki ve Frida Escobedo tarafından yenilenmek üzere 5 yıllığına ziyarete kapanması üzerinden yapının mimarlık tarihindeki önemini, yeni müze projesini, benzer başka örnekleri tartışıyoruz.
Gündem değerlendirmesi
Açık Gazete'nin yıl boyunca sunduğu haberlerden öne çıkan derlemeler
Kâinatın tüm seslerine, renklerine, titreşimlerine Açık Radyo...
